De beroemde bouwmeester Jacob van Campen krijgt de opdracht in 1648 van de Burgemeester en Schepenen van Amsterdam. Amsterdam was toen het grootste handelscentrum van de wereld. Dit trok veel mensen aan, waardoor het aantal inwoners in de loop van één eeuw zes keer zo groot werd. Het gevolg was dat ook de bestuurlijke taken van de stad toenamen. Het oude gotische stadhuis bleek te klein. De in heel Europa beroemde Wisselbank in het stadhuis was ook niet meer berekend op zijn groeiende taak. Besloten werd een nieuw stadhuis te bouwen, groter en mooier, een handelsmetropool als Amsterdam waardig. Jacob van Campen ontwierp een voor Hollandse begrippen buitengewoon monumentaal gebouw met classicistisch voorkomen, een gebouw dat herinnerde aan de architectuur van de Grieken en Romeinen.

Niet alleen in de architectuur ook in de decoratie werd de macht en het aanzien van Amsterdam als wereldhandelscentrum tot uitdrukking gebracht. Hiervoor werden toonaangevende kunstenaars aangetrokken, zoals de Antwerpse beeldhouwer Artus Quellinus, die samen met anderen de ontwerpen van Van Campen uitwerkte in olieverf en steen. Verschillende kostbare steensoorten werden gebruikt. Daarnaast werden de belangrijkste vertrekken van op de functie toegesneden schilderijen voorzien. Hiervoor gingen de opdrachten naar bekende schilders als Rembrandt van Rijn, Ferdinand Bol en Govaert Flinck.

In 1655 werd het stadhuis in gebruik geno-men, hoewel het nog lang niet klaar was. Amsterdammers noemden het gebouw trots hun Wereldwonder. Het was volgens dichter Vondel als de kroon op de schepping, gebouwd als het lichaam van de mens, ‘Het heeft zijn middenlijf, zijne armen, voeten hooft, en schouders … ingewanden, Elck lidt, elck ingewant zijn ampt, gebruick en standen.’ Hiermee was het behalve een praktisch tevens een religieus gebouw een ode aan de schepping waarin alle pracht en praal verwijst naar een hogere macht.