Flinck, Ovens, Lievens, Jordaens, De Groot, Bol en Rembrandt in Paleis
Van 1 juli tot en met 18 september 2011 organiseerde het Koninklijk Paleis Amsterdam de tentoonstelling ‘Opstand als opdracht. Flinck, Ovens, Lievens, Jordaens, De Groot, Bol en Rembrandt in het Paleis’. In de tentoonstelling stond de schilderijenserie over de Bataafse opstand in de bogen van de galerijen van het voormalig Amsterdamse stadhuis centraal.
De bouw en het decoratieprogramma van het Stadhuis van Amsterdam is het meest prestigieuze artistieke project in de Gouden Eeuw. De lokale opdracht trok kunstenaars en ambachtslieden uit de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, die een gezamenlijke bijdrage leverden aan het ‘achtste wereldwonder’. Binnen het gehele bouwproject waren verschillende kleinere opdrachten te vergeven, waaronder de schilderijenserie in de bogen van de galerijen rondom de Burgerzaal.
De vier galerijen zijn vandaag de dag versierd met zes grote schilderijen gemaakt door Govaert Flinck, Jürgen Ovens, Jan Lievens, Jacob Jordaens en Giovanni Antonio de Groot. In eerste instantie kreeg alleen Flinck in 1659 de opdracht van de burgemeesters van Amsterdam. De burgemeesters hadden als onderwerp voor de serie de opstand van de Bataven tegen de Romeinen gekozen.
Flinck overlijdt onverwacht in 1660 voordat de serie is afgerond. Om de opdracht alsnog in de wacht te slepen maken diverse kunstenaars studies van de verschillende scènes uit de Bataafse opstand. Jan Lievens, Jürgen Ovens, Rembrandt van Rijn, Ferdinand Bol en Jacob Jordaens dingen mee. Het project kent geen gelukkig eind. Uiteindelijk worden door geldgebrek en door schildertechnische kwesties maar zes van de acht bogen gevuld en verdwijnt het schilderij van Rembrandt in een kleiner formaat naar Zweden.
Wat is het verhaal achter de schilderijen en de kunstenaars die meedongen aan het project? Welke schilderijen hangen er wel en welke niet? Hoe zou het zijn als het schilderij van Rembrandt in de galerij zou hangen? Al deze vragen kwamen aan bod in de tentoonstelling aan de hand van voorstudies, lichtprojecties, en de voltooide stukken die vandaag de dag te zien zijn in het Koninklijk Paleis in Amsterdam.
Bij de tentoonstelling is een rijk geïllustreerde catalogus uitgegeven, waarin diverse artikelen zijn opgenomen over de schilderijenserie. De catalogus is in de paleiswinkel te koop voor 17,00 euro.
catalogus Opstand als opdracht
Het idee voor de tentoonstelling is ontstaan tijdens de restauratie van de schilderijen tussen 2005 en 2009. Naast de expositie in het Koninklijk Paleis vond er vanaf 1 juli 2011 een presentatie plaats in het UvA ErfgoedLab gericht op de recente restauratiewerkzaamheden, de nieuwe ontdekkingen en restauratie-ethiek. Voor meer informatie: klik hier.
De tentoonstelling in het Koninklijk Paleis Amsterdam is op donderdag 30 juni 2011 geopend door H.K.H. Prinses Margriet.
